सरकारी योजना महाराष्ट्र.

प्रस्तावना

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना – महाराष्ट्रातील शेतकरी हा शेती व्यवसाय करताना अनेक प्रकारच्या जोखमींना सामोरा जातो. शेती करताना अपघात, विजेचा धक्का, सर्पदंश, पूर, वाहन अपघात किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तीमुळे अनेकदा शेतकऱ्यांचा मृत्यू किंवा गंभीर अपंगत्व होण्याच्या घटना घडतात. अशा परिस्थितीत कुटुंबातील मुख्य कमावता व्यक्ती गमावल्याने त्या कुटुंबावर मोठे आर्थिक संकट कोसळते.

या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाने शेतकऱ्यांच्या कुटुंबांना आर्थिक आधार देण्यासाठी Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Anudan Yojana सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत अपघातग्रस्त शेतकरी किंवा त्यांच्या कुटुंबाला ₹2 लाखांपर्यंत आर्थिक मदत दिली जाते.

ही योजना 9 डिसेंबर 2019 पासून लागू करण्यात आली असून 17 मार्च 2023 रोजी मंत्रिमंडळाने या योजनेत सुधारणा करून “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना” लागू करण्यास मान्यता दिली.

---

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना म्हणजे काय?

ही योजना महाराष्ट्र शासनाची एक महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. शेती व्यवसाय करताना किंवा इतर अपघातांमध्ये शेतकऱ्यांचा मृत्यू किंवा अपंगत्व झाल्यास त्यांच्या कुटुंबाला आर्थिक सहाय्य देणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

या योजनेत:

• अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹2,00,000 आर्थिक मदत
• कायमस्वरूपी अपंगत्व झाल्यास ₹1,00,000 ते ₹2,00,000 पर्यंत मदत

अशी आर्थिक मदत शासनाकडून दिली जाते.

---

योजनेचा मुख्य उद्देश

या योजनेचे प्रमुख उद्देश खालीलप्रमाणे आहेत:

• अपघातग्रस्त शेतकऱ्यांच्या कुटुंबांना आर्थिक आधार देणे
• शेती करताना होणाऱ्या जोखमींमुळे होणाऱ्या नुकसानीची भरपाई करणे
• शेतकरी कुटुंबांना आर्थिक संकटातून बाहेर काढणे
• शेतकरी कुटुंबांची सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित करणे

---

या योजनेचा लाभ कोणाला मिळतो?

या योजनेचा लाभ खालील व्यक्तींना मिळू शकतो:

• महाराष्ट्रातील सर्व वहितीधारक खातेदार शेतकरी
• शेतकऱ्यांच्या कुटुंबातील सदस्य (आई, वडील, पत्नी, पती, मुलगा, अविवाहित मुलगी)
• कुटुंबातील जास्तीत जास्त 1 किंवा 2 सदस्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो

वयोमर्यादा

• किमान वय – 10 वर्षे
• कमाल वय – 75 वर्षे

---

योजनेअंतर्गत मिळणारी आर्थिक मदत

अपघाताचा प्रकार	आर्थिक मदत
अपघाती मृत्यू	₹2,00,000
दोन्ही हात / दोन्ही पाय / दोन्ही डोळे निकामी	₹2,00,000
एक हात आणि एक पाय किंवा एक डोळा निकामी	₹2,00,000
एक हात / एक पाय / एक डोळा निकामी	₹1,00,000

---

कोणते अपघात योजनेत समाविष्ट आहेत?

या योजनेत खालील प्रकारचे अपघात समाविष्ट आहेत:

• रस्ता किंवा रेल्वे अपघात
• पाण्यात बुडून मृत्यू
• कीटकनाशके हाताळताना विषबाधा
• विजेचा धक्का लागणे
• वीज पडून मृत्यू
• उंचावरून पडणे
• सर्पदंश किंवा किडीदंश
• जनावरांच्या हल्ल्यामुळे जखमी किंवा मृत्यू
• नक्षलवादी हल्ला
• दंगल
• इतर कोणताही अपघात

---

कोणते अपघात या योजनेत समाविष्ट नाहीत?

खालील प्रकारच्या घटनांना या योजनेत लाभ मिळत नाही:

• नैसर्गिक मृत्यू
• आत्महत्या किंवा आत्महत्येचा प्रयत्न
• गुन्हा करताना झालेला अपघात
• अमली पदार्थांच्या प्रभावाखाली झालेला अपघात
• मोटार रेसिंगमधील अपघात
• युद्ध किंवा सैन्यातील सेवा

---

योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

या योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक असतात:

• 7/12 उतारा
• मृत्यू प्रमाणपत्र
• वारस नोंद (गाव नमुना 6)
• आधार कार्ड किंवा ओळखपत्र
• प्रथम माहिती अहवाल (FIR)
• पंचनामा
• पोस्टमार्टम अहवाल
• वैद्यकीय प्रमाणपत्र

---

अर्ज करण्याची प्रक्रिया

या योजनेचा लाभ मिळवण्यासाठी खालील प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते:

1. अपघात झाल्यानंतर 30 दिवसांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक आहे.
2. सर्व आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज तालुका कृषी अधिकाऱ्याकडे जमा करावा.
3. महसूल अधिकारी, पोलीस अधिकारी आणि कृषी अधिकारी यांच्याकडून तपासणी केली जाते.
4. तहसीलदार यांच्या अध्यक्षतेखालील समिती अर्जाची पडताळणी करते.
5. मंजुरी मिळाल्यानंतर लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात निधी जमा केला जातो.

अर्ज करण्यासाठी येथे क्लिक करा

---

समितीची रचना

तालुका स्तर समिती

• तहसीलदार – अध्यक्ष
• गट विकास अधिकारी – सदस्य
• पोलीस निरीक्षक – सदस्य
• आरोग्य विभाग प्रतिनिधी – सदस्य
• प्रादेशिक परिवहन प्रतिनिधी – सदस्य
• तालुका कृषी अधिकारी – सदस्य सचिव

जिल्हा स्तर समिती

• जिल्हाधिकारी – अध्यक्ष
• अतिरिक्त मुख्य कार्यकारी अधिकारी – सदस्य
• अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक – सदस्य
• जिल्हा शल्य चिकित्सक – सदस्य
• जिल्हा आरोग्य अधिकारी – सदस्य

---

वारसदार निवडीचा क्रम

शेतकऱ्याचा मृत्यू झाल्यास खालील क्रमाने वारसदार निवडला जातो:

1. पत्नी / पती
2. अविवाहित मुलगी
3. आई
4. मुलगा
5. वडील
6. सून
7. इतर कायदेशीर वारस

---

योजनेचे फायदे

या योजनेचे अनेक सामाजिक आणि आर्थिक फायदे आहेत:

• शेतकरी कुटुंबांना आर्थिक सुरक्षा
• अपघातानंतर कुटुंबांना तातडीची मदत
• शेती व्यवसायातील जोखीम कमी होते
• ग्रामीण भागातील कुटुंबांना आधार

---

शासनाची भूमिका

या योजनेची अंमलबजावणी कृषी विभागाकडून केली जाते. योजनेच्या अंमलबजावणीवर राज्यस्तरीय समिती देखरेख ठेवते.

शासन या योजनेचे नियमित पुनरावलोकन करून आवश्यक सुधारणा करत असते.

---

निष्कर्ष

Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Anudan Yojana ही योजना महाराष्ट्रातील शेतकरी कुटुंबांसाठी एक महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. अपघातामुळे उद्भवणाऱ्या आर्थिक संकटातून शेतकरी कुटुंबांना दिलासा देण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य ही योजना करते.

शेतकरी हा देशाचा कणा आहे आणि त्याच्या सुरक्षिततेसाठी अशा योजनांची गरज अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यामुळे पात्र शेतकऱ्यांनी या योजनेचा लाभ नक्की घ्यावा.

अधिक वाचा

पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजना – कर्जबाजारी शेतकऱ्यांसाठी दिलासा देणारी ऐतिहासिक योजना.